Bibliofilstwo Poznańskie

Spotkania poznańskich bibliofilów. Jacek Wójciak

Spotkanie opisał: Leonard Rosadziński  

 

 

Spotkanie z poznańskim bibliofilem Jackiem Wójciakiem (od lewej)

obok Leonard Rosadziński

 

     Jacka Wójciaka poznałem w 1979 roku. Połowa lat siedemdziesiątych i początek osiemdziesiątych XX wieku, to okres mojego czytelnictwa i zbierania literatury SF. Oprócz wizyt w poznańskich antykwariatach w poszukiwaniu książek wyczerpanych z obrotu księgarskiego i księgarń, czekając na nowości, ogłaszałem się także w różnych gazetach i czasopismach. W jednym z nich, Jacek znalazł moje ogłoszenie i skontaktował się ze mną. Od tego czasu, prawie przez czterdzieści lat, mamy ze sobą kontakt i często się spotykamy, rozmawiając o wydarzeniach sprzed lat, jak i obecnych, dotyczących literatury SF, a także o wielu innych ciekawych tematach i zagadnień w obrębie książek: kto co przeczytał, jakie nowości zdobył, wspominamy kolegów pasjonatów tej literatury.

     W tamtym czasie, za namową Jacka zapisałem się do Klubu Miłośników Fantastyki Naukowej „Orbita”, którego Jacek był prezesem. Poznałem wtedy wiele osób, którzy zbierali omawianą literaturę, miałem wówczas okazję dowiedzieć się od członków Klubu o innych, nieznanych mi tytułach. Poznani koledzy, pomagali mi w nabywaniu i wymianie książek, które uzupełniały mój księgozbiór, a za pomocą Jacka, zdobyłem kilka rzadkich tytułów między innymi: Przez ocean czasu Bohdana Korewickiego („Nasza Księgarnia”, Warszawa 1957), W krainie Kor, Henry’ego Ridera Haggarda („Rój”, Warszawa 1930).

 

 
Bohdan Korewicki, "Przez ocean czasu" ("Nasza Księgarnia", Warszawa 1957)  

 

     W 1979 r. z inicjatywy Jacka Wójciaka i Mirosława Murawskiego powstało długo oczekiwane przez fanów SF, pismo klubowe: „Kwazar”, którego od 1981 roku, redaktorem naczelnym był Jacek. W periodyku drukowano utwory polskich i zagranicznych twórców: teksty krytyczno-literackie i teoretyczne, felietony oraz rozmaitości klubowe. Niemal w każdym numerze znajdowały się jego recenzje, artykuły krytyczne i opowiadania SF. Wyróżniał się cykl artykułów dotyczących historii tej literatury pt. "Literatura utopijna w Polsce w końcu XIX wieku i początku XX wieku", zawarte w numerach od trzynastego do dwudziestego. Prezentowane były też wywiady z autorami literatury SF, z Januszem Zajdlem i Wiktorem Żwikiewiczem ("Kwazar " nr 6 1981), z Bronisławem Kledzikiem redaktorem literatury SF w Wydawnictwie Poznańskim ("Kwazar" nr 8, 1982) i Maciejem Parowskim pisarzem SF, redaktorem miesięcznika "Fantastyka", ("Kwazar" nr 10,1982).

    „Kwazar” na VIII Euroconie w Lublanie, w 1984 r., otrzymał nagrodę dla najlepszego fanzinu SF w Europie.  

 

            

Fanzin, "Kwazar", wydawany przez poznański

Klub Miłośników Fantastyki Naukowej "Orbita"

 

Fanzin, "Kwazar", wydawany przez poznański

Klub Miłośników Fantastyki Naukowej "Orbita"

     W czerwcu 1978 z inicjatywy Poznańskiego Klubu "Orbita" oraz Jacka Wójciaka zorganizowano w gmachu Biblioteki Raczyńskich pierwszą w Polsce wystawę książek fantastyczno naukowych. Wystawione książki niemal w całości pochodziły ze zbiorów Jacka Wójciaka. Były tam przedwojenne wydania książek Juliusza Verna, Herberta G. Wellsa a także książki polskich autorów z przełomu XIX i XX wieku oraz okresu międzywojennego i powojennego m.in serie wydawnicze SF: "Fantastyka-Przygoda" (Iskry, Warszawa), serię Przygoda-Awantura-Sensacja (Wydawnictwo Poznańskie), a także zagranicznych oficyn wydawniczych:  brytyjskich, amerykańskich i niemieckich. Oprawę plastyczną do wystawy wykonał poznański artysta plastyk Zbigniew Kaja. Wystawa cieszyła się dużym zainteresowaniem, czego śladem były setki wpisów odwiedzających gości z kraju i zagranicy, do wystawionej Księgi Pamiątkowej, która niestety zaginęła. 

   

Folder wydany z okazji "Wystawy Literatury

Fantastyczno-Naukowej" w Bibliotece Raczyńskich (1978 r.)

Przedwojenne wydania książek

Juliusza Verne

     Brał udział w licznych zjazdach fanów SF i spotkaniach literackich z autorami książek. W 1973 roku uczestniczył w międzynarodowym spotkaniu Pisarzy – Twórców Literatury Fantastyczno - naukowej w Poznaniu,  na które przyjechali pisarze: Konrad Fiałkowski, Andrzej Ostoja, Zbysław Górecki, Zbigniew Żakiewicz i Leszek Prorok. Gospodarzem spotkania był poznański pisarz SF Czesław Chruszczewski. W 1976 z inicjatywy Czesława Chruszczewskiego odbył sie Eurocon III gdzie Jacek poznał tam i zaprzyjaźnił sie z Januszem Zajdlem, wiktorem Żwikiewiczem, Adamem Wiśniewskim Snergiem i Andrzejem Krzepkowskim.  W 1979 roku, w Napachaniu pod Poznaniem, gdzie Jacek pracował jako nauczyciel historii w tamtejszej szkole, organizował konwent miłośników literatury SF, na które przybyli pisarze: Czesław Chruszczewski i Andrzej Trepka. W latach 1979-1981 brał udział w spotkaniach z fanami SF, organizowanych przez Ogólnopolski Klub Miłośników Fantastyki i Scence Fiction (OKMF i SF) a później przez Polskie Stowarzyszenie Miłośników Fantastyki (PSMF), w Warszawie, Łodzi, Krakowie i  Wrocławiu. W roku 1985 był współorganizatorem pierwszego Polconu w Błażejewku pod Poznaniem. W późniejszych latach był stałym uczestnikiem w podobnych zjazdach.

     Oprócz poszukiwań i kolekcjonowania książek SF, Jacek współpracował z kilkoma wydawnictwami i prasą, w których zamieszczone były jego opracowania krytyczne, drobne eseje, informacje o działalności Klubu „Orbita”,  wywiady z pisarzami SF: z J. A. Zajdlem „Wprost” (Lipiec 1984). Współpraca z  "Gazetą Poznańską" w latach 80-90 zaowocowała oprócz licznych recenzji ksiązek SF, wywiadami z Jackiem Inglotem (27. Czerwiec 1997) i Eugeniuszem Dębskim (17. Lipiec 1997). W piśmie „Mój Świat”, w 1987 r. ukazał się komiks Jacka, który dotyczył okresu przedpiastowskiego na Pomorzu Zachodnim. W „Nowej Fantastyce”, ukazały się recenzje książek: Rzeka powrotu Jean M. Auel (Lipiec 1996), Pieśń żeglarzy Kena Keseya (Wrzesień 1996), Statki czasu Stephena Baxtera (Październik 1996) oraz artykuły o seriach wydawniczych – Wydawnictwa Poznańskiego (Styczeń 1992) i seriach wydawniczych Wydawnictwa „Iskry” (Czerwiec 1994). W piśmie „Wprost” (1984), opublikowany został artykuł o braciach Strugackich,  a w  „Feniksie” i „Odgłosach” wiadomości o Klubie „Orbita” i opowiadania SF. W 1991 roku napisał posłowie do książki A.C. Doyla Trujące Pasmo (Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1991) oraz posłowie do powieści Edgara R. Burroughsa Tarzan i klejnoty Oparu ( Nakom, Poznań 1989). Przyczynił się też do wydania ksiażki Nie święci (Zysk i S-ka, Poznań 2011), autorstwa Alfreda Zajdorfa, do której napisał wstęp. Treścią są przeżycia ocalonego z holokaustu II wojny światowej, wtedy nastoletniego autora wspomnień.W latach 1990-1991 współpracował z poznanskim wydawnictwem CIA-Books-Svaro,Ltd, którego współwłaścicielem był Jarosław Kotarski pasjonat i kolekcjoner literatury SF. 

A. Zajdorf "Nie święci ..." (Poznań, 2011)

A. Zajdorf "Nie święci ..." (Poznań, 2011)

Dedykacja autora

 

     Jest też autorem kilku opowiadań i artykułów. W książce Śmierć higieniczna (Łódzkie Wydawnictwo Prasowe, RSW „Prasa-Książka-Ruch”, Łódź 1885), opowiadanie Itinerarium Anonima z Terry za którą otrzymał  trzecia nagrodę w ogólnopolskim konkursie na opowiadanie SF, zorganizowane przez Łódzkie "Odgłosy", a książce Sposób na wszechświat (Śląski Klub Fantastyki w Katowicach, Katowice 1982), artykuł Atlantyda w literaturze fantastycznej, natomiast w miesięczniku „Fikcje” (Katowice 1985), opowiadanie Relacja prawdziwa z wiecu rycerstwa, ktoren na ziemi Slążskiey się odbył a Silconem nazwanym.

     Najnowszą pracą Jacka Wójciaka jest opublikowany obszerny esej, w łódzkim fanzinie "Hynh"  nr. 2(5)/2018,  Jules Verne - fantasta: ale czy tylko?, oraz wywiad z Jackiem przeprowadzony przez Artura Nowakowskiego pod tytułem Mam problem z pożyczaniem: Jacek Wójciak i zbieractwo SF., opublikowany w numerze "Hynh" 3(6)/2018 gdzie znajdują się także fragmenty mojej książki Poszukiwacz, czyli niezwykli ludzie i stare książki dotyczące literatury SF i jej kolekcjonowania. 

 

                                          

                                   J.Wójciak "Jules Verne - fantasta: ale czy tylko?"

                                    (Łódź, 2018)

 

 

   

"Śmierć higieniczna" (Łódź 1985)

   "Śmierć higieniczna"  (Łódź 1985)

     Jacek Wójciak "Itinerarium Anonima z Terry"

 

 "Sposób na wszechświat".

Antologia opowiadań fantastycznych

(Katowice 1982)

 "Sposób na wszechświat".

Antologia opowiadań fantastycznych (Katowice 1982)

Jacek Wójciak "Atlantyda w literaturze fantastycznej"

 

 "Fikcje" (Katowice 1985)

 "Fikcje" (Katowice 1985). Jacek Wójciak, "Relacja prawdziwa z wiecu rycerstwa,

ktoren na ziemi Ślążskiey się odbył, a Silconem nazwanym"

      Na jednym ze spotkań, które odbyło się w mojej pracowni, Jacek przyniósł kilka rzadkich książek, opowiadał o okolicznościach ich zdobycia, i zawartych treściach które bardzo ceni: pierwsze wydanie powieści Jerzego Żuławskiego, Na Srebrnym Globie (Nakładem Towarzystwa Wydawniczego, Lwów 1909), A. Bernsteina, Fantazyjna podróż po wszechświecie (Nakładem Karola Bernsteina, Warszawa 1860) wyjaśniająca ówczesny stan nauki o budowie wszechświata, Edwarda Bellamego jego powieść utopijną W wieku XXI (Nakładem i drukiem Wł. L. Anczyca, Kraków 1890), Kamila Flammariona, Opowiadania o nieskończoności (Gebethner i Wolff, Warszawa 1874), J.H. Rosnego Lot w nieskończoność (Biblioteka Groszowa, Warszawa ok. 1928), Feliksa S. Burdeckiego Podróże międzyplanetarne (Książnica Atlas, Lwów 1929), Erazma Majewskiego W otchłaniach czasu (Biblioteka Polska, Warszawa 1938).

 

  

 J. Żuławski, "Na Srebrnym Globie" 

(Lwów 1909)

 A. Bernstein "Fantazyjna podróż po wszechświecie"

(Warszawa 1860)

 

        

 E. Bellamy, "W wieku XXI"

(Kraków 1890)

    K. Flammarion, "Opowiadania o nieskończoności"

    (Warszawa 1874)

 

  

 J.H.Rosny, "Lot w nieskończoność"

(Warszawa 1928)

 F. Burdecki, "Podróże międzyplanetarne"

(Lwów 1929) 

    Księgozbiór Jacka Wójciaka liczy ok. dwóch tysięcy tytułów, który podzielił na cztery zasadnicze działy: opracowań naukowych dotyczących fantastyki naukowej, w tym powieści wydawanych od drugiej połowy XIX wieku aż do 1918 roku, literatury SF z okresu międzywojennego 1918-1939), literatury SF od 1945 roku do czasów współczesnych oraz książek obcojęzycznych z fantastyki naukowej w językach rosyjskim, angielskim i niemieckim. Do unikalnych książek w swoim księgozbiorze wśród kolekcjonerów zaliczał między innymi: Wojnę w przestworzu, Herberta G. Wellsa (Gebethner i Wolff, Warszawa 1910), Wieści z nikąd, Williama Morrisa („Księgarnia Polska”, Lwów 1902, Metropolis, Thea von Harbou (Tow. Wyd. „Rój”, Warszawa 1927). W skład księgozbioru wchodzą też fanziny wielu krajowych Klubów SF, z ubiegłego wieku, dziś już unikalne na rynku krajowym.

 

      

 T. von Harbou, "Metropolis"

 (Warszawa 1927)

     J.Verne "Wyprawa do wnętrza ziemi"

     (Warszawa 1973)

    Oprócz literatury SF, jako historyk interesuje się archeologią, historią starożytną oraz paleontologią. Bardzo ceni powieści, w których akcja rozgrywa się w dawnych epokach geologicznych, do najważniejszych w tym temacie zalicza: wspomnianą już dwu tomową powieść Przez ocean czasu B. Korewickiego, Ziemia Sannikowa (Iskry, Warszawa 1954) oraz Plutonię (Iskry, Warszawa  1953) Władimira A. Obruczewa, Łowcy mamutów  Edwarda Štorcha (Nasza Księgarnia, Warszawa 1952), Wyprawa do wnętrza ziemi (Nasza Księgarnia, Warszawa 1973) Juliusza Verne. 

 

        

 W.A. Obruczew, "Ziemia Sannikowa"

(Warszawa 1954)

        W.A. Obruczew, "Plutonia"

        (Warszawa 1953)

 

            

 E. Storch, "Łowcy mamutów"

(Warszawa 1952)

 E. Majewski, "W otchłaniach czasu"

 (Warszawa 1938)

   Z jego bogatej biblioteki a szczególnie z archiwalnych fanzinów i dokumentacji z działalności Klubu „Orbita”, korzystają dziś współcześni literaturoznawcy, piszący o historii ruchu pasjonackiego literatury SF w XX wieku.

Kontakt

 

                    

 

                   

           

                nedla@o2.pl

statystyka

Projekt graficzny www.larkdesign.eu, Hiszpański z native speakerem Poznań